Incident Response Plan (IRP) คือแผนรับมือเมื่อเกิดเหตุการณ์ผิดปกติหรือเหตุการณ์ด้านความมั่นคงปลอดภัยในระบบ (เช่น ระบบล่ม, ข้อมูลรั่วไหล, การโจมตีจากภายนอก) โดยมีเป้าหมายเพื่อ:
- จำกัดความเสียหาย
- ฟื้นฟูระบบให้เร็วที่สุด
- ลดผลกระทบต่อผู้ใช้/องค์กร
- เรียนรู้เพื่อป้องกันซ้ำ
📌 1. Preparation – เตรียมพร้อมก่อนเกิดเหตุ
| สิ่งที่ควรทำ | รายละเอียด |
|---|---|
| 🧠 ทีม Incident Response | ระบุผู้รับผิดชอบ เช่น Dev Lead, Ops, Security |
| 🛠️ เครื่องมือ | Monitoring (Grafana), Logging (Loki), Alert (PagerDuty, Slack) |
| 📄 Document | คู่มือ runbook, access SSH, database, restart |
| 🔐 Access Control | จำกัดการเข้าถึงที่เหมาะสมสำหรับ response |
2. Identification – ตรวจจับว่าเกิดอะไรขึ้น
| สิ่งที่ต้องทำ | วิธี |
|---|---|
| 🔍 ระบุ incident | ระบบล่ม, CPU spike, user error 5xx |
| 🧭 กำหนด Severity | S1 (วิกฤต), S2 (กระทบบางส่วน), S3 (ไม่เร่งด่วน) |
| 🛠️ ตรวจสอบ Log / Alert | เชื่อมกับ Grafana, Prometheus, ELK |
| 🗒️ บันทึกเหตุการณ์ | เริ่ม incident log: ใครเจอ, เวลา, สาเหตุเบื้องต้น |
3. Containment – จำกัดความเสียหาย
| ช่วง | ตัวอย่างแนวทาง |
|---|---|
| 📦 Short-term | ปิดระบบ, isolate node, disable API |
| 🔧 Long-term | เปลี่ยน key, block IP, patch service |
| 📥 แจ้งผู้ใช้ | “เรารับทราบปัญหาและกำลังแก้ไข” |
4. Eradication – ลบ root cause
หาต้นเหตุที่แท้จริง (Root Cause Analysis)
แก้บั๊ก, ปิดช่องโหว่, เพิ่ม validation
ลบไฟล์/โค้ดอันตราย, clean DB ถ้าจำเป็น
5. Recovery – ฟื้นระบบกลับมาใช้งาน
| รายการ | แนวทาง |
|---|---|
| ✅ ทดสอบก่อนเปิดระบบ | ใช้ staging/prod test |
| ✅ Gradual rollout | เปิดเฉพาะบางกลุ่ม user ก่อน |
| ✅ Monitor อย่างใกล้ชิด | CPU, memory, response time, logs |
| ✅ แจ้งให้ user ทราบว่าแก้ไขแล้ว | โปร่งใส สร้างความเชื่อมั่น |
6. Lessons Learned – ถอดบทเรียน
| ประเด็น | ตัวอย่างคำถาม |
|---|---|
| 📄 RCA Document | เกิดจากอะไร? ป้องกันอย่างไร? ตรวจไม่เจอเพราะอะไร? |
| 🧪 ต้องเพิ่ม Test/Alert อะไร? | เขียน integration test, เพิ่ม alert 5xx |
| 🧠 ต้องปรับ Dev Process ไหม? | PR review, Static Code Scan, Access Audit |
🧰 Template สำหรับ Incident Log
🆘 Incident: ระบบไม่สามารถ login ได้
📅 เริ่มเวลา: 2025-05-23 10:12
🎯 ผู้พบเหตุ: monitoring-alert-bot
📉 Impact: ผู้ใช้ไม่สามารถเข้าระบบได้
⚠️ Severity: S1 – วิกฤต
🧾 สาเหตุเบื้องต้น: DB connection timeout
✅ แผนการแก้ไข: restart DB node + enable read-only fallback
📦 เวลาแก้ไขเสร็จ: 10:47
📄 Root Cause: connection pool limit ถูกใช้หมด ไม่มี alert
📚 บทเรียน: เพิ่ม alert + auto-scaling limit
👨💻 ผู้รับผิดชอบ: DevOps Lead + DB Admin
SA-Me.life 
ใส่ความเห็น